Ήταν πελάτης μου αυτός, αλλά και πολύ παλιός παράγοντας της αγοράς μας. Όλοι τον εκτιμούσαν κι από όλους περισσότερο εγώ, όχι μόνον γιατί τα προϊόντα του ήταν προσεγμένα και σε όλη την Ελλάδα ονομαστά, αλλά και γιατί διέθετε ένα απαράμιλλο ήθος, τόσο ως άνθρωπος, όσο κι ως επιχειρηματίας.
Κι αυτός με συμπαθούσε όπως έλεγε κάθε φορά που τον συναντούσα κι ο λόγος που τον υποχρέωνε να το κάνει, ήταν ότι εντυπωσιαζόταν από την εμπειρία που διέθετα, αν και ήμουν νεαρός σε ηλικία.
Λόγω του σεβασμού που έτρεφα προς το πρόσωπό του, πρόσεχα πολύ πριν του πω οτιδήποτε για όσα ήμουν υποχρεωμένος να κάνω, γι’ αυτό και ποτέ μου δεν του έδωσα λανθασμένο κόστος μεταφοράς, σε όσα αυτός ήθελε να του μεταφέρω, όσο κι αν αυτό που μου ζητούσε ήταν δύσκολο να εκτιμηθεί ακριβώς κι εκ πρώτης όψεως μάλιστα.
Δεν σας κρύβω δε, ότι πολλές φορές δοκίμασε την μεταξύ μας σχέση, όπως κι άλλες τόσες φορές συνέκρινε με άλλους το κόστος μεταφοράς που του έδινα στις εκάστοτε περιπτώσεις του κι αφού σιγουρεύτηκε πια, ότι μονίμως ήμουν ειλικρινής απέναντί του, με είχε μετά σε απόλυτη εμπιστοσύνη.
Το αξιόλογο στην προκειμένη περίπτωση δεν ήταν η δική μου δυνατότητα αξιολόγησης κόστους, αλλά ότι αυτός δεν ήταν μόνον ένας καλός κι αυτοδημιούργητος άνθρωπος, αλλά και πολύ ταπεινός εργοστασιάρχης.
Ήταν με λίγα λόγια ανθρώπινος και πράγματι ικανός να νιώθει τον κόπο και τον πόνο των άλλων, γι’ αυτό και δεν μπορούσε κανείς, παρά μόνον να τον σέβεται.
Εγώ δε, αμέσως πήγαινα να τον συναντήσω στο γραφείο του όταν με καλούσε εκεί για κάποιο λόγο, αν και ήταν πολύ μακριά αυτό από το δικό μου γραφείο, δεδομένου ότι το εργοστάσιό του βρισκόταν στην έξοδο της πόλης μας.
Όσες φορές τον επισκεπτόμουν όμως κι ως συνήθως τις πρωινές ώρες, τον περίμενα στο προθάλαμο του γραφείου του, όχι γιατί αργούσε να έρθει στην θέση του, αλλά γιατί συνήθιζε να κάνει κάτι άλλο το οποίο ήταν κι αυτό αξιόλογο.
Πριν κάνει δηλαδή την εμφάνισή του στο προσωπικό του γραφείο, περνούσε πρώτα από τον χώρο παραγωγής του εργοστασίου του κι εκεί διέθετε πολύ χρόνο μιλώντας με τα προϊόντα του, με τα μηχανήματά του, όπως και με τους εργάτες του.
Όλα αυτά, παιδιά του τα θεωρούσε και με τις ώρες μιλούσε μαζί τους. Δεν ήταν δε λίγες οι φορές, που τον είδα να αφουγκράζεται την ζύμωση της πρώτης ύλης του και να την εξετάζει μάλιστα με τα δάχτυλά του, όταν την πολτοποιούσαν τα μηχανήματά του.
Κάθε φορά όμως και πριν βγει έξω από τον χώρο της παραγωγής, έλεγε τα ίδια στους εργάτες του αναφερόμενος στην πρώτη ύλη τους.
– Προσέχετε τι κάνετε εδώ, γατί αν δεν έχει αυτή την ποιότητά της όπως πρέπει, τότε αυτό που θέλουμε να παράγουμε εδώ θα είναι αλλοιωμένο κι εγώ δεν θέλω να έχω αλλοιωμένα προϊόντα.
Μόλις έφευγε από τον χώρο παραγωγής, πήγαινε αμέσως και βιαστικός προς τα γραφεία της επιχείρησης του κι όταν πια έφτανε εκεί, έκανε ακόμη ένα αξιοθαύμαστο κι αυτό πάλι, το έκανε πριν μπει στο προσωπικό του γραφείο.
Αδιαφορώντας για το ποιους και πόσους έβλεπε να τον περιμένουν στο προθάλαμό του, πήγαινε αμίλητος πρώτα κάτω από το εικονοστάσι του, σ’ αυτό δηλαδή που είχε τοποθετημένο ψηλά και στην αριστερή γωνία όπως ήταν τοποθετημένη η πόρτα του γραφείου του κι αφού στεκόταν για λίγο όρθιος και ακίνητος μπροστά στις εικόνες που είχε τοποθετημένες στο εσωτερικό του, έκανε μετά και με πολύ σεβασμό μάλιστα τον σταυρό του τρεις φορές και τότε μόνον γύριζε να καλημερίσει αυτούς που τον περίμεναν.
Όπως έκανε πάντα όμως, έτσι έκανε και το πρωινό που με κάλεσε να τον επισκεφτώ και μάλιστα επειγόντως στο γραφείο του. Αφού πήγα πριν από αυτόν όμως εκεί, υπομονετικά περίμενα την επιστροφή του από τον χώρο παραγωγής που βρισκόταν, όπως μου το πληροφόρησε η γραμματεύς του, θεωρώντας, ότι μάλλον είχε να μου αναθέσει κάποια μεταφορά, αφού όλες σε μένα τις ανέθετε.
Όταν επιτέλους έκανε την εμφάνισή του, καθόλου δεν κοίταξε γύρω του, πήγε κατευθείαν κάτω από το εικονοστάσι κι εκεί έκανε ανενόχλητος όπως πάντα, τα θρησκευτικά του καθήκοντα. Σαν είδε όμως να στέκομαι κι εγώ όρθιος δίπλα του και να συμμετέχω σ’ αυτήν την μικρή εκδήλωση σεβασμού που έτρεφε προς τον Θεό, μου έλεγε συμβουλευτικά.
– Ήρθες; Τίποτε παιδί μου. Τίποτε δεν υπάρχει εκτός από τον Θεό. Καλά θα κάνεις όμως, να το θυμάσαι πάντοτε αυτό. Έλα όμως μαζί μου στο γραφείο, γιατί έχω να σου πω πολλά.
Αυτά μου είπε εκείνη την στιγμή κι ακολουθώντας τον εγώ, μπήκα μαζί του στο προσωπικό του γραφείο, όπου και με πολύ προσοχή τον άκουγα να μου λέει.
– Από την άλλη εβδομάδα και μετά, θα έρθει ο γιός μου να αναλάβει το εργοστάσιο. Εγώ είμαι αρκετά μεγάλος πια και δεν θα μπορώ να έρχομαι όπως πρώτα.
Αυτός όμως είναι πιο μικρός από εσένα και δεν ξέρει πολλά από την δική μας αγορά, αφού σπούδαζε οικονομολόγος στο εξωτερικό. Όταν όμως έρθει στο εργοστάσιο, θα σε φωνάξω εδώ να τον γνωρίσεις.
Αυτό που θέλω από σένα, είναι να τον συμπαρασταθείς όσο κι όπου θα μπορείς. Αυτός βέβαια δεν θα δεχθεί εύκολα τις δικές σου συμβουλές, εσύ όμως θα κάνεις υπομονή και θα τον συμπαραστέκεσαι.
Τι να κάνω παιδί μου; Έφτυσα αίμα μέχρι να κάνω αυτό που βλέπεις. Ξεκίνησα από το μηδέν όπως ξέρεις, γι’ αυτό και το πονάω σαν παιδί μου αυτό το εργοστάσιο.
Κι αυτός παιδί μου είναι βέβαια κι επειδή δεν είναι πρακτικά ενσωματωμένος με το εργοστάσιό μου, σίγουρα θα χρειάζεται ανθρώπους εμπιστοσύνης σαν κι εσένα δίπλα του.
Μη ξεχάσεις λοιπόν αυτά που σου λέω τώρα και μη δώσεις σημασία στην ιδιοτροπία του. Είναι μεγαλωμένος στο εξωτερικό αυτός όπως κι άλλη φορά σου το είπα κι αυτό τον έκανε να είναι αλλιώτικος. Δεν είναι σαν κι εμάς δηλαδή.
Θα δεις ότι δεν θα μπορέσεις να τον πλησιάσεις εύκολα, αλλά δεν θέλω να απογοητευτείς με το πρώτο. Δείξε λίγη υπομονή μαζί του και κάνε αυτό που τώρα σου ζητώ.
– Μα πού μπορώ να του φανώ εγώ χρήσιμος και πώς θα μπορέσω να τον συμπαρασταθώ; Ούτε εδώ δουλεύω, ούτε κοινές προσπάθειες έχουμε. Εγώ μεταφορές μόνον κάνω κι αυτές από το εξωτερικό. Αν μου ζητήσει να του κάνω κάποια μεταφορά, θα την κάνω με το ίδιο ενδιαφέρον που την κάνω και για σένα. Πέραν αυτού όμως, τι άλλο θα μπορούσα να κάνω;
– Θα δεις εσύ τι πρέπει να κάνεις, όταν θα έρθει η ώρα, Πήγαινε όμως στην δουλειά σου τώρα και να θυμάσαι αυτά που σου είπα.
Αυτά μου είπε τότε κι έφυγα όντως προβληματισμένος από το εργοστάσιό του. Την επομένη εβδομάδα όμως κι όπως ήταν στο πρόγραμμά του, πάλι με κάλεσε στο γραφείο του, όπου και με γνώρισε στον γιό του κι αφού μας σύστησε, έλεγε και σ’ αυτόν.
– Ότι κι αν κάνεις από εδώ και πέρα στο εργοστάσιό μας, εσύ θα δώσεις λόγο κι εσένα θα επαινούν ή θα κατακρίνουν αυτοί που θα βλέπουν τις ενέργειές σου. Θα γνωρίσεις πολλούς ανθρώπους από αυτούς που θα έρθουν εδώ να σου ζητήσουν συνεργασία. Εσύ όμως, θα πρέπει να τους προσέχεις αυτούς, έτσι ώστε να μη σου κάνουν κάποια ζημιά. Αυτόν εδώ όμως τον νεαρό, μπορείς σίγουρα να τον εμπιστεύεσαι κι αυτός είναι ο λόγος που τον έφερα εδώ σήμερα. Ήθελα να σου τον γνωρίσω.
Μετά από κείνη την μικρή σύσταση, χαιρετηθήκαμε τόσο με τον πατέρα όσο και με τον νέο εργοστασιάρχη κι όπως ήταν λογικό, περίμενα να δω κι εγώ την εξέλιξη του θέματος, όπως και το είδος της συμπαράστασης που έμελλε να του προσφέρω.
Από τότε και μετά, μερικές μόνον φορές συνάντησα εκεί τον γηραιό εργοστασιάρχη κι αυτό πάλι, τότε μόνον κι όταν με καλούσε ο γιός του να του δώσω κάποια προσφορά για τις μεταφορές των μηχανημάτων που εισήγαγε κατά διαστήματα.
Κάθε φορά που τύχαινε να τον βρω όμως, τον έβλεπα να απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τις υποχρεώσεις του, γι’ αυτό και μετά από λίγο καιρό τον έχασα δια παντός. Όσο ήταν εκεί όμως, ποτέ δεν εγκατέλειπε τις συνήθειες του. Στεκόταν πάντα κάτω από το εικονοστάσι του για τα συνηθισμένα και το καντήλι του το είχε μονίμως αναμμένο.
Την συνήθεια της αναμμένης καντήλας μπροστά από το εικονοστάσι την υιοθέτησε και ο γιός του, αλλά μετά από λίγο καιρό είδα να λείπει αυτή από την θέση της κι όχι μόνο αυτή έλειπε, αλλά και το εικονοστάσι. Αυτό πάλι, ήταν κάτι που πολύ με στενοχώρησε τότε.
Όπως μου το ζήτησε ο πατέρας του όμως, έμεινα για αρκετά χρόνια έμμεσα δίπλα του και μέχρι σήμερα διατηρώ καλές σχέσεις μαζί του. Όσες φορές δε, μου ζήτησε αυτός να του συμπαρασταθώ στα προβλήματα που ήθελε να αντιμετωπίσει, είτε αφορούσαν θέματα μεταφοράς, είτε όχι, εγώ ήμουν ευχαρίστως δίπλα του όπως θα δείτε να σας περιγράφω.
Μιχάλης Αλταλίκης
